learning at school

“การศึกษาตลอดชีวิต” แนวคิดเพื่อทุกคนในสังคม

Students Learning

 

            การศึกษาในความคิดของคนส่วนใหญ่มักจะจำกัดอยู่ตามสถานศึกษาอย่างโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัย ซึ่งเมื่อสำเร็จการศึกษาออกมาแล้วก็มักจะคิดว่าตนเองมีความรู้ ทักษะ และประสบการณ์ที่เพียงพอต่อการประกอบอาชีพและดำรงชีวิต ซึ่งในความเป็นจริงเราอยู่ในโลกที่ไม่เคยหยุดหมุนและเกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้นในทุกวัน ดังนั้นเราจึงไม่สามารถหยุดการเรียนรู้ไว้ที่จุดใดจุดหนึ่ง แต่ต้องหมั่นศึกษาหาความรู้เพื่อให้หมุนทันตามโลกเช่นกัน ซึ่งสุดท้ายแล้วจึงกลายเป็นที่มาของแนวคิด “การศึกษาตลอดชีวิต”

 จุดกำเนิดของแนวคิดการศึกษาตลอดชีวิต

            จากเหตุผลดังกล่าว จึงได้เกิดแนวความคิดของการศึกษาตลอดชีวิตที่ได้รับการส่งเสริมและผลักดันให้เป็นกลยุทธ์ทางการศึกษาอย่างจริงจังภายใต้การสนับสนุนขององค์การ UNESCO โดยเกิดขึ้นและแพร่หลายไปอย่างกว้างขวางเมื่อปี 1960 และก็ยังได้รับความสนใจและให้ความสำคัญทั้งจากระดับประเทศจนถึงระดับเล็กอย่างตัวบุคคลจวบจนปัจจุบัน ซึ่งจะเห็นได้จากการที่แนวคิดนี้ถูกบรรจุอยู่ในพระราชบัญญัติการศึกษาของไทย หรือแม้แต่มีองค์กรเฉพาะดูแลอย่างกรมการศึกษาตลอดชีวิตของประเทศญี่ปุ่น เป็นต้น

 การศึกษาตลอดชีวิต คืออะไร

            การศึกษาตลอดชีวิต หรือ Lifelong Education คือการผสมผสานการเรียนรู้ทั้งการศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย เพื่อมุ่งเสริมสร้างทักษะ ความรู้ และประสบการณ์ให้เต็มศักยภาพและเหมาะสมเพียงพอต่อการใช้ชีวิตในแต่ละช่วงวัย เพราะคนเราสามารถเรียนรู้ได้ตลอดชีวิตและการศึกษาหาความรู้ก็เป็นสิ่งสำคัญ การศึกษาตลอดชีวิตควรมีความยืดหยุ่นและหลากหลายรูปแบบเพื่อเปิดโอกาสให้คนสามารถเรียนรู้ได้ทุกสถานที่ทุกเวลา ไม่ว่าจะเป็น บ้าน สวนสาธารณะ ที่ทำงาน หรือชุมชน รวมไปถึงควรได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเพื่อผลักดันให้เกิดการศึกษาตลอดชีวิตที่แท้จริงด้วย

 รูปแบบการศึกษามีอะไรบ้าง

            เนื่องจากการศึกษาตลอดชีวิตนั้นเกิดจากการผสมผสานการเรียนรู้จากหลายระบบ ซึ่งแต่ละระบบก็มีลักษณะที่แตกต่างกันออกไป ดังนี้

            1. การศึกษาในระบบ เป็นการศึกษาที่กำหนดจุดมุ่งหมาย วิธีการศึกษา หลักสูตร ระยะเวลาของการศึกษา การวัดและการประเมินผล ซึ่งเป็นเงื่อนไขของการสำเร็จการศึกษาที่แน่นอน โดยการศึกษาขั้นพื้นฐานถูกแบ่งออกเป็นระดับต่าง ๆ คือ ระดับก่อนประถมศึกษา ระดับประถมศึกษา ระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ยังถูกแบ่งเป็นประเภทสามัญศึกษาและประเภทอาชีวศึกษาอีกด้วย สำหรับในการศึกษาขั้นอุดมศึกษานั้น แบ่งออกเป็นระดับต่าง ๆ คือ ต่ำกว่าปริญญาตรี ปริญญาตรี ประกาศนียบัตรบัณฑิต ปริญญาโท และปริญญาเอก

            2.การศึกษานอกระบบ เป็นการศึกษาที่มีความยืดหยุ่นในการกำหนดจุดมุ่งหมาย รูปแบบวิธีการจัดการศึกษา ระยะเวลาของการศึกษา การวัดและประเมินผล ไม่มีข้อจำกัดเรื่องอายุและสถานที่ ซึ่งเป็นเงื่อนไขสำคัญของการสำเร็จการศึกษา โดยเนื้อหาและหลักสูตรจะต้องมีความเหมาะสมสอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการของบุคคลแต่ละกลุ่ม และมุ่งหมายให้เป็นการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพมนุษย์ ทั้งนี้อาจแบ่งได้ 3 ประเภทใหญ่ คือ ประเภทความรู้พื้นฐานสายสามัญ ประเภทความรู้และทักษะอาชีพ และประเภทข้อมูลความรู้ทั่วไป

3. การศึกษาตามอัธยาศัย เป็นการศึกษาที่ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ด้วยตนเองตามความสนใจและศักยภาพ ความพร้อมและโอกาส โดยศึกษาจากบุคคล ประสบการณ์ สังคม สภาพแวดล้อม หรือแหล่งความรู้อื่นๆ โดย Schugurensky ผู้เชี่ยวชาญและดำรงตำแหน่งมากมายทางด้านการศึกษาชาวอาร์เจนตินาได้เสนอแนะถึงการศึกษาตามอัธยาศัยว่ามีทั้งหมด 3 ประเภท ได้แก่ การเรียนรู้ด้วยการนำตนเอง (Self – directed learning) การเรียนรู้ที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญ (Incidental learning) และการเรียนรู้ในชีวิตประจำวัน (Tacit learning)

 ความสำคัญของการศึกษาตลอดชีวิต

นอกจากการศึกษาตลอดชีวิตจะมีความสำคัญในระดับบุคคลในฐานะที่เป็นปัจจัยช่วยส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาตนเองและสามารถปรับตัวก้าวทันการเปลี่ยนแปลงของสังคมแล้ว การศึกษาตลอดชีวิตยังมีความสำคัญในระดับครอบครัว ชุมชน องค์กร และประเทศชาติอีกด้วย เพราะถ้าหากระดับตัวบุคคลเป็นบุคลากรที่มีคุณภาพ เต็มไปด้วยความรู้ความสามารถ ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ หรือทักษะเฉพาะด้าน ก็ย่อมนำพาให้สังคม องค์กร หรือประเทศเกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนไม่รู้จบ ซึ่งการที่จะไปถึงจุดนั้นก็ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนด้วยเช่นกัน

 แนวทางการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิต

ในปัจจุบันนั้นได้มีการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิตในระดับหนึ่งแล้ว อย่างไรก็ตาม ยังมีแนวทางอีกมากมายที่สามารถผลักดันให้เกิดการศึกษาตลอดชีวิตที่ยั่งยืนและทั่วถึง ซึ่งเราในฐานะบุคคลธรรมดาสามารถช่วยกันได้ โดยการให้ความรู้ความเข้าใจแก่คนในครอบครัว เพื่อนฝูง หรือคนรอบตัว ถึงความสำคัญของการศึกษาตลอดชีวิต ว่าไม่ใช่แค่การศึกษาในระบบเท่านั้น พร้อมทั้งส่งเสริมและสนับสนุนการเรียนรู้เมื่อมีโอกาส รวมถึงหมั่นติดตามและเข้าร่วมช่องทางการศึกษาใหม่ ๆ อยู่เสมอ เช่น การทำเวิร์คชอป การเรียนคอร์สออนไลน์ การไปเข้าร่วมงานนวัตกรรมใหม่หรืองานใด ๆ ตามความสนใจ การพูดคุยสัมภาษณ์บุคคลที่เราชื่นชมและประสบความสำเร็จหรือแม้แต่ล้มเหลวในชีวิต เป็นต้น ซึ่งทั้งหมดนี้ เราสามารถทำได้ง่าย ๆ ด้วยตนเองเพื่อช่วยกันเผยแพร่และสนับสนุนการศึกษาตลอดชีวิตอีกด้วย

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s